مراحل تولید فرش ماشینی ( فصل ۴ ، بخش ۵ ) – پودگذاری در بافندگی رویه به رویه

face to face weaving machine

0 127

پودگذاری در بافندگی رویه به رویه: برای قراردادن پود در داخل دهنه بافت یا به عبارتی طی کردن عرض ماشین توسط یک نخ پود، از روش ها و تجهیزات متفاوتی استفاده می شود که در این بخش به توضیح آن ها می پردازیم.

 

۴ – ۳ – ۳ – ۴ – قسمت پودگذار

برای قراردادن پود در داخل دهنه بافت یا به عبارتی طی کردن عرض ماشین توسط یک نخ پود، از روش ها و تجهیزات متفاوتی استفاده می شود.

روش های اصلی پودگذاری در ماشین بافندگی فرش عبارتند از: «ماکویی» و «راپیری» که در ادامه توضیحات کامل تری از نحوه و جزئیات پودگذاری در این ماشین ها بیان می شود.

 

الف -ماشین های بافندگی ماکویی (Shuttle Weaving Machine or Shuttle Loom)

ماشین های بافندگی قدیمی از ماکو برای پودگذاری استفاده می کردند. در این نوع ماشین ها پس از تشکیل دهنه و در فاصله بین دسته های مجزای نخ چله، یک ماکوی چوبی حامل بسته نخ پود، از این طرف ماشین به آن طرف ماشین پرتاب می شود.

بسته نخی را که داخل ماکو جاسازی می شود، کپس می نامند. یک سر نخ پود در سمتی که ماکو در حال پرتاب است، توسط گیرهای نگه داشته میشود و همزمان با پرتاب ماکو، نخ پود با سرعت از روی بسته داخل ماکو یعنی کپس باز شده، پس از عبور از چشم ماکو» در داخل دهنه بافت قرار می گیرد.

شکل (۴-۱۹) اجزای اصلی مکانیزم پودگذاری ماکویی را نشان میدهد. همان طوری که در شکل مشاهده می شود، ماکو از نظر ظاهری، تقریبا شبیه به یک قایق چوبی دوسر نوک تیز است.

 

پود گذاری در بافندگی رویه به رویه

شکل ۴-۱۹- اجزای مکانیزم پودگذاری ماکویی

 

قسمت های نوک تیز ماکو که در معرض ضربه قرار دارند، دارای کلاهک فلزی می باشند. برای پرتاب ماکوی قرار گرفته در داخل جعبه ماکو از یک طرف ماشین به طرف دیگر، از ضربه ناگهانی چوب ضربه استفاده میشود.

چوب ضربه که یک چوب بلند و بسیار محکم است، حرکت ضربتی خود را از یک بادامک و پیرو می گیرد. پس از وارد آمدن ضربه به ماکو و پرتاب آن، برای بازگرداندن چوب ضربه به وضعیت قبلی ابتدایی خود، از نیروی ذخیره شده فنر متصل به انتهای آن استفاده می شود.

 

ب- ماشین های بافندگی راپیری (Rapier Weaving Machine or Rapier Loom)

ماشین های مدرن بافندگی فرش همگی از نوع راپیری می باشند. در واقع، جایگزینی سیستم های پودگذار بی ماکو مانند سیستم راپیری، انقلابی در ماشین های بافندگی اعم از پارچه، مخمل و فرش به وجود آورد.

در این نوع ماشین ها، عمل پودگذاری توسط یک جفت بار انجام می شود. راپیر قطعه ای گیره مانند است که می تواند سر نخ پود را گرفته با حرکت خود در راستای عرض ماشین بافندگی، آن را به همراه خود به داخل دهنه بافت ببرد.

در ماشین های موسوم به تک راپیر، از دو گیره راپیر یکی در سمت راست ماشین و دیگری در سمت چپ ماشین استفاده می شود. در این حالت، گیره راپیر سمت راست (قسمت تغذیه نخهای پود)، سرنخ پود را گرفته به سمت نقطه وسط عرض ماشین بافندگی حرکت می کند.

همزمان راپیر سمت چپ نیز به صورت خالی و در خلاف جهت آن وارد دهنه شده، به سمت نقطه وسط عرض ماشین حرکت می کند.

سرعت و راستای حرکت هر دو راپیر به گونه ای تنظیم شده است که دو راپیر دقیقا در نقطه وسط عرض ماشین، به یکدیگر رسیده و در اثر درهم فرورفتن نوک دو گیره، سرنخ پود از راپیر سمت راست به راپیر سمت چپ تحویل داده می شود.

در ادامه عملیات پودگذاری، هردو راپیر در جهت عکس مسیری که به داخل دهنه بافت آمده اند برگشته، از دهنه خارج می شوند.

در این حالت راپیری که موقع وارد شدن پر بوده، خالی برمی گردد و راپیری که موقع ورود به دهنه خالی بوده، پر برمی گردد. بدین ترتیب و با اتمام یک سیکل کامل پودگذاری، نخ پود در داخل دهنه بافت جای می گیرد.

برای حرکت دادن راپیر در عرض ماشین، هر راپیر به سر یک تسمه منعطف پلیمری (فیبر کربن) متصل شده است. به محض تشکیل دهنه، دو تسمه حامل راپیرها در دو کناره ماشین با سرعت به سمت یک نقطه مشترک در وسط عرض بافت حرکت می کنند.

پس از انتقال پود از یک راپیر به دیگری، هردو راپیر به سرعت و به واسطه جمع شدن تسمه ها از داخل دهنه بافت بیرون کشیده می شوند.نخهای پود به طور موازی و منظم در راستای طول فرش در کنار یکدیگر قرار می گیرند و تعداد آنها در واحد طول فرش، تعیین کننده تراکم طولی (پودی) فرش می باشد.

حال چنانچه به هر دلیل نخ پود پاره شود و نیمه کاره در داخل دهنه بافت رها شود، یا اساسا یک نخ پود جاگذاشته شده و دهنه بافت، بدون پود و در نتیجه خالی بسته شود، علاوه بر الطمه ای که به کیفیت بافت فرش وارد می شود، رگهای عرضی نیز در پشت فرش بافته شده مشاهده خواهد شد.

بنابراین لازم است تا کنترل دقیقی بر فرآیند پودگذاری ماشین بافندگی فرش اعمال شود. بدین منظور سنسورهایی در مسیر عبور نخ پود قرار داده می شود تا در صورت پاره شدن نخ، ضمن متوقف کردن ماشین بافندگی و فرآیند بافت، هشدار لازم به بافنده اعلام گردد.

بدیهی است در صورتی که نخ پود در میانه بافت پاره شده باشد، نمی توان عملیات بافندگی را به طور معمول ادامه داد. بنابراین باید ضمن خارج کردن پود پاره شده از داخل دهنه بافت، عملیات پودگذاری و بافت فرش در همان سیکل پودگذاری مجدد تکرار شود تا در اثر خالی بودن جای یک پود، رگهای در پشت فرش مشاهده نشود.

یکی از دلایل پاره شدن نخهای پود حین بافت، سرعت بالای بافت و در نتیجه حرکت سریع و ناگهانی راپیرها می باشد. در چنین حالتی نخ پود نیز باید به سرعت از روی بوبین باز شود، که معمولا به دلیل موقعیت قرار گرفتن بوبین های نخ پود نسبت به راستای حرکت را پیرها، چنین آمادگی در نخ پود وجود ندارد.

در نتیجه نخ پود پاره می شود. برای برطرف کردن این مشکل، نیاز به مکانیزمی برای آماده سازی و رزرو پود می باشد. بنابراین به ازای هر بوبین نخ پود از یک دستگاه رزرو پود» استفاده می شود. شکل (۲۰-۴)،  دستگاه های رزرو پود یک ماشین بافندگی فرش و موقعیت قرار گرفتن آنها را  نشان میدهد.

 

پود گذاری در بافندگی رویه به رویه

شکل ۴-۲۰- دستگاه رزرو پود

 

دستگاه های رزرو پود، نخ پود را به طور پیوسته و آرام از روی بوبین باز نموده و بر روی خود ذخیره می کنند. پس از آن را پیرها با حرکت خود به سمت دهنه، نخ پود را از روی دستگاه رزرو پود باز کرده، به همراه خود به داخل دهنه بافت می برند.

بدین ترتیب حتی در سرعت های بالای پودگذاری ماشین که نیاز به تغذیه سریع نخ پود است، مشکلی پیش نخواهد آمد. البته نکته مهمی که باید به آن اشاره کرد، تنظیم دستگاه های رزرو پود است.

نمره و استحکام نخ پود، سرعت پودگذاری ماشین بافندگی، نوع بافت زمینه فرش، میزان ذخیره شدن نخ پود روی دستگاه رزرو پود، کشیدگی مورد نیاز نخ پود حين پودگذاری و… از جمله عوامل تعیین کننده در تنظیمات دستگاه های رزرو پود است که متخصصین با تجربه با در نظر گرفتن همه عوامل نسبت به تنظیم آنها اقدام می کنند.

ماشین های بافندگی راپیری بر حسب تعداد راپیر های خود به سه دسته تقسیم می شوند

– ماشینهای تک راپیری

– ماشین های دور اپیری

– ماشین های سه راپیری

 

افزایش تعداد راپیرها، به دلیل افزایش توان پودگذاری و در نتیجه افزایش میزان و سرعت تولید ماشین می باشد. در ماشین های بافندگی تک راپیری از یک جفت، دور ابهری از دو جفت و سه راپیری، از سه جفت راپیر استفاده می شود.

در ماشین دو رابهر یک، دو جفت راپیر به طور کاملا همزمان و مشابه با یکدیگر در دو طبقه موازی با یکدیگر داخل دو دهه بافت که همزمان تشکیل شده است، می روند و دو پودگذاری همزمان انجام می شود.

در ماشین های سه راپیری نیز می تواند سه پودگذاری همزمان صورت پذیرد. نکات مهمی در خصوص پودگذاری با هر یک از انواع ماشین های بافندگی فرش وجود دارد که در ادامه به آنها پرداخته می شود.

 

ماشین های بافندگی تک راپیر

در این نوع ماشین، ابتدا یک پودگذاری برای فرش رو و در سیکل بعد، یک پودگذاری برای فرش زیر انجام می شود. به عبارت بهتر، سیستم پودگذاری ماشین به طور یک در میان، یک پود در داخل دهنه بافت فرش رو و یک پود در داخل دهنه بافت زیر قرار می دهد.

بنابراین، با هر ضربه دفتین یا طی شدن یک سیکل بافت در ماشین، یک ردیف جدید نخ خاب شکل می گیرد. این نوع سیستم، براساس چنین مکانیزمی از پودگذاری و بافندگی، برای فرش های با تراکم بالا مناسب است.

شکل های (۴-۲۲) و (۴-۲۳) به ترتیب شماتیک طرح بافت فرش با تراکم خاب پایین و فرش با تراکم بافت بالا را نشان می دهند. ایجاد یک ردیف نخ خاب به ازای یک پودگذاری در هر یک از طرح های بافت به وضوح پیداست.همان طوری که در هر دو شکل نمایان است، نخهای خاب فرش رو پس از پودگذاری باید در انتظار پودگذاری فرش زیر باقی بمانند.

 

پود گذاری در بافندگی رویه به رویه

شکل ۴-۲۲- طرح بافت ۱٫۱ v فرش با تراکم خاب پایین(بافته شده توسط ماشین تک راپیر)

 

بنابراین، برای آن که این دسته از نخ ها مزاحمت و تداخلی در بافت فرش زیر ایجاد نکنند، به ناچار به زیر فرش زیر منتقل شده، به صورت آزاد با شناور (بدون هیچ درگیری در بافت) قرار می گیرند.

به همین دلیل به این نخها، «نخ خاب مرده» می گویند. از آن جایی که وجود نخهای خاب مرده سبب نازیبا شدن پشت فرش می شوند، باید نسبت به جدا کردن آنها از پشت فرش زیر اقدام نمود.

این اقدام به هنگام تکمیل فرش انجام می شود که بعدأ در این باره مطالبی بیان خواهد شد. نکته اساسی در این جا آن است که همزمان با جداکردن نخهای خاب مرده، ریشه های خاب نیز در محل هایی که تعویض رنگ نخ خاب صورت گرفته، از دل فرش بیرون می آیند.

پس علی رغم تشابه ظاهری فرش های خاب رو و زیر، تراکم خاب فرش زیر کمتر بوده، در نتیجه سبک تر از فرش رو خواهد بود.

 

پود گذاری در بافندگی رویه به رویه

شکل ۴-۲۳- طرح بافت ۱٫۱ v  فرش با تراکم خاب بالا (بافته شده توسط ماشین تک راپیر)

 

این یکی از عيوب فرش زیر از دیدگاه مشتری است که باعث می شود به فرش زیر به عنوان فرش نامرغوب نگاه کند. در مقابل، تولیدکنندگان فرش برای رهایی از این موضوع، تلاش می کنند تا فرش های بافته شده را به صورت جفتی (یک فرش خاب رو و یک فرش خاب زیر) همزمان به فروش برسانند.

راه دیگری که برای رهایی از این مشکل (نخ های خاب مرده) وجود دارد. در گیر کردن نخهای خاب مرده در داخل بافت است به گونه ای که این درگیری بین فرش های رو و زیر تقسیم شده باشد.

در این صورت، به نخ خاب مرده این چنینی «نخ خاب مرده در گیر یا اینکورپوریند» می گویند. شکل (۴-۲۴) نحوه بافت نخهای خاب مرده در گیر را در لابه لای بافت فرش های رو و زیر نشان می دهد.

 

پود گذاری در بافندگی رویه به رویه

شکل ۴-۲۴- طرح بافت ۱٫۱ v فرش با خاب مرده درگیر و بافت زمینه ۱٫۱

 

اگرچه در این روش، تفاوتی بین فرش های رو و زیر نیست و نیازی به عملیات تکمیل اضافه نیز وجود ندارد، لیکن بافتن فرش های با خاب مرده درگیر، کار چندان آسانی نیست.

همان طوری که در شکل (۴-۲۴) نمایان است، نخهای خاب مرده درگیر باید کاملا صاف و کشیده باشند تا بتوانند در لابه لای نخهای چله و پود لایه زمینه هر یک از فرش های رو و زیر جای بگیرند که چنین حالتی مستلزم وجود کشیدگی (تنشن) بالا در نخهای خاب می باشد.

کشیدگی زیاد نخهای خاب علاوه بر افزایش احتمال پارگی این نخها و کاهش راندمان تولید بافندگی، سبب خواهد شد تا به دلیل حرکت زیگزاگی نخ خاب بین فرش های رو و زیر، این دو فرش به هنگام بافت به سمت یکدیگر کشیده شوند.

این پدیده باعث می شود تا نتوان به خوبی ارتفاع خاب حین بافت را به خوبی کنترل نمود. یکی از راه ها برای کنترل ارتفاع خاب فرش می تواند استفاده از لانست در منطقه بافت ماشین باشد که متأسفانه به دلیل کشیدگی بالای نخ های خاب و نیز تعویض مداوم دهنه نخ های چله از یک فرش به فرش دیگر به کارگیری آن تقریبا غیر ممکن است.

 

– ماشین های بافندگی دو را پیر

شکل شماتیک یک ماشین بافندگی فرش دو پودی در شکل (۴-۲۵) آمده است همان طوری که در این شکل نمایان است و قبلا نیز اشاره شد، در این ماشین همزمان دو دهنه بافت متشکل از نخ های چله مجزا تشکیل می شود.

 

پود گذاری در بافندگی رویه به رویه

شکل ۴-۲۵- تصویر شماتیک ماشین بافندگی دوراپیری

 

یکی از این دهنه ها برای بافت فرش رو و دیگری برای بافت فرش زیر می باشد. این دو دهنه به شکلی تقریبأ متقارن نسبت به خط تقارن (خط وسط بین فرش رو و زیر در راستای طولی ماشین) زاویه دارند.

این زاویه دار بودن سبب می شود تا هر دو دهنه و در نتیجه نخهای چله مرتبط با آنها فاصله مناسبی از یکدیگر داشته باشند. دور بودن دهنه های بافت و دسته نخهای چله باعث می شود تا کنترل و تنظیم ارتفاع خاب فرش آسان تر انجام شود.

وجود دو دهنه جدا از هم و فاصله دار بدین معنی است که در این ماشین نیازی نیست چله های رو و زیر یکدیگر را قطع کنند و خاب مرده نیز حداکثر فاصله ای به اندازه نصف ارتفاع دهنه را طی می کند.

به عبارت بهتر و به طور مثال، نخ خابی که برای آخرین بار در فرش رو ایجاد ریشه کرده و بافت رفته است، و دیگر نیازی به بافتن آن در ردیف های بعدی نیست، در همان لایه زمینه مربوطه بافت می رود و نیازی به طی کردن فاصله بین فرش رو و زیر ندارد تا لازم باشد در فرش زیر بافته شود.

چنین پدیده ای دارای چند مزیت است: اولا تماس نخهای خاب با یکدیگر کمتر و در نتیجه سایش آنها نیز کمتر می شود. ثانيا بافندگی با سهولت بیشتر و با راندمان بالاتر انجام می شود.

ثالثا ایجاد بافت درگیر در نخهای خاب مرده آسان تر صورت می گیرد. ثالثا استفاده از لانست ها (برخلاف ماشینهای تک پودی) امکان پذیر می شود که این منجر به کنترل بسیار دقیق تر ارتفاع خاب فرش و افزایش چشمگیر کیفیت فرش می شود.

الانست ها تعدادی تیغه باریک فلزی هستند که به طور موازی در کنار یکدیگر قرار گرفته و در قسمت انتهایی (عقب) با یک نبشی مشترک نگه داشته می شوند.

در هر دندانه از شانه ماشین بافندگی یک لانست قرار می گیرد. برای تنظیم ارتفاع خاب فرش می توان از ارتفاع های متفاوت لانست از ۱۱ تا ۲۸ میلی متر برای تولید فرشهایی با ارتفاع خاب ۵ تا ۱۳ میلی متر استفاده کرد.

استفاده از لانست ها، نه تنها می تواند کنترل خاب فرش را آسان تر کند، بلکه می تواند سبب یکنواختی ارتفاع خاب در سرتاسر فرش گردد.

در نتیجه به کارگیری مناسب لانست ها، بسیاری از فرشهای تولید شده نیازی به عملیات «تراش» در فرایند تکمیل نخواهند داشت و در صورت لزوم می توان برای پرداخت و براق کردن سطح فرش از تراش استفاده نمود.

یکی از قابلیت های ماشین های بافندگی دو راپیر، بافتن فرش های با تراکم بالای بدون نخ خاب مرده شناور می باشد. همان طوری که قبلا نیز اشاره شد، برای بافتن فرش های با تراکم بالا، باید از بافت تک پودی استفاده نمود.

به این منظور در ماشین های دوراپیری، از تکنیک قطع را پیر استفاده می شود که طی آن در یک سیکل، نخ پود به فرش رو تغذیه می شود و فرش زیر پود ندارد، و در سیکل بعد برعکس.

اگرچه سیستم قطع یکی از راپیرها، سبب کاهش تولید و از دست رفتن مزیت نسبی تولید بالای ماشین های بافندگی دورا پیر می شود، لیکن به دلیل امکان تولید فرش های با تراکم بالا (بافت تک پودی) همراه با نخ خاب مرده درگیر که بافت آنها توسط ماشینهای تک راپیری تقریبا غیرممکن بود، مزیت جدیدی را برای این نوع ماشین ها ایجاد می کند.

مزیت دیگر این ماشینها، امکان استفاده از الانست جهت تنظیم ارتفاع خاب است که در این صورت با تلفیق همه این مزیت ها می توان گفت که این نوع از ماشین ها امکان بافت فرش های با تراکم بالا و نخ خاب مرده درگیر با ارتفاع خاب کاملا یکنواخت را فراهم می کند.

امکاناتی که به هیچ وجه در ماشین های تک را پیری قابل دسترس نیست و البته تولید بسیار بالاتر فرش های با تراکم پایین را نسبت به ماشین های تک راپیری نیز باید به آن افزود.

 

– ماشین های بافندگی سه راپیر

این نوع از ماشین های بافندگی فرش، جدیدترین تکنولوژی ساخت ماشین های بافندگی فرش است. این ماشین شبیه به ماشین دو را پیر است اما در عین حال، یک راپیر بیشتر دارد (شکل ۴-۲۶). وجود سه راپیر، مزیت هایی را برای این ماشین به وجود آورده است که عبارتند از:

۱- انعطاف پذیری بالای آن در ایجاد بافت های بیشتر و متنوع تر نسبت به ماشین های تک و دو راپیر

۲- کیفیت بالاتر در برخی بافت ها و افزایش ماشین دو را پیر تولید در بعضی بافتهای دیگر در مقایسه با ماشین دو راپیر

٣- بالابودن میزان تولید این ماشین در بافت های سه پودی (به طور ویژه) به اندازه ۵۰٪ بیشتر از ماشین های دو راپیر

۴- امکان قراردادن همزمان دو پود در داخل یک دهنه بافت، بدون نیاز به جابه جایی را پیرها به سمت بالا یا پایین (چنین نوع ویژه پودگذاری تنها در ماشین های سه راپیر قابل انجام است).

۵- کارکرد روان تر ماشین و صرفه جویی در مصرف نخهای خاب مرده (در طول عمل پودگذاری در این ماشین، نخ های خابی که داخل فرش جای می گیرند، هیچ حرکتی ندارند).

۶- وجود ژاکارد منحصر به فرد چهار حالتی در این ماشین (که باعث می شود اثری از محدودیت های ژاکاردهای ماشین های دیگر در ایجاد طرح بافتهای متنوع و درگیر کردن نخهای خاب مرده در این ماشین دیده نشود).

در ماشین های بافندگی فرش سه راپیری، برای رسیدن به برخی از مزیت های بالا به ویژه تنوع بافت، از ترتیب های مختلف حرکت راپیرها در حالت های تناوبی، همزمان و یا هیچ کدام استفاده میشود.

 

پود گذاری در بافندگی رویه به رویه

شکل ۴-۲۵- تصویر شماتیک ماشین بافندگی دوراپیری

 

انواع بافت های مهمی که می توان با این ماشین تولید کرد عبارتند از:

١- بافت های تک پودی: در این حالت راپیر وسطی کار نمی کند و دو راپیر دیگر یکدرمیان به داخل دهنه بافت می روند. بدین ترتیب به ازای هر پود، یک ردیف نخ خاب ایجاد می شود که منجر به تولید فرشهایی با تراکم بالا می شود.

۲- بافت های دو پودی: در این حالت برخلاف حالت قبلی، راپیر وسطی دائم کارمی کند و دو راپیر دیگر به طور تناوبی به داخل دهنه کار می روند.

به عبارت دیگر در یک سیکل بافت، دو را پیر پایینی و وسطی بافت دو پودی زمینه فرش زیر، و در سیکل بعد دو را پیر بالایی و وسطی، بافت دو پودی زمینه فرش رو را ایجاد می کنند. با این تکنیک تمام انواع بافت های زمینه دو پودی با بافت خابV  ۲٫۲ را می توان بافت.

٣- بافت های سه پودی: در این حالت می توان بافت های زمینه سه پودی با بافت خاب V2.3 را طی دو سیکل بافت به وجود آورد. ماشین های سه راپیری، علی رغم داشتن مزیت های فراوان، معایبی نیز دارند که مهم ترین آنها عبارتند از:

١- محدودیت سرعت (اگرچه ادعا می شود تولید این نوع از ماشینها، حدود ۴۰٪ بیشتر از ماشین های دو راپیری است، لیکن نیاز به نیروی زیاد برای به حرکت درآوردن سه راپیر باعث کندی کار ماشین میشود).

۲- فاصله کمتر بین دو فرش در مقایسه با ماشین های دو راپیری که سبب محدودیت در ارتفاع خاب فرش می شود.

یکی از نکات مهم در مورد ماشین های سه راپیر آن است که، راپیر وسطی میتواند از نخ پود ظریف تری نسبت به نخهای پود دو راپیر دیگر استفاده کند. این پود همیشه به عنوان پود تویی در داخل فرش به کار می رود.

 

مراحل تولید فرش ماشینی ( فصل ۴ ، بخش ۴ ) – ماشین بافندگی رویه به رویه

 

مراحل تولید فرش ماشینی ( فصل ۴ ، بخش ۶ ) – ژاکارد و مکانیزم تشکیل خاب

 

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.