مراحل تولید فرش ماشینی
مراحل تولید فرش ماشینی ( فصل 4 ، بخش 7 ) – انواع بافت فرش ماشینی
  • انواع بافت فرش: امروزه با توجه به پیشرفت های انجام شده در ماشین های فرش بافی جدید و نیاز به تولید انواع فرش ماشینی جهت تأمین سلایق متنوع مشتریان، به انواع بافت های جدید احتیاج می باشد.

     

    ۴ – ۳ – ۴ – انواع بافت فرش

    امروزه با توجه به پیشرفت های انجام شده در ماشین های فرش بافی جدید و نیاز به تولید انواع فرش ماشینی جهت تأمین سلایق متنوع مشتریان، به انواع بافت های جدید احتیاج می باشد. از این رو، در ادامه مطالب به انواع طرح بافت ها پرداخته می شود.

     

    ۱ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت تک پودی (1.1 V or single shot weave)

    در این نوع طرح بافت، به ازای هر پودی که داخل فرش قرار می گیرد، یک ردیف نخ خاب به خاب فرش افزوده می شود. شکل (۳۸-۴) ساختار بافت زمینه تک پودی را نشان می دهد.

    همان طوری که در این شکل نمایان است، تمامی پودهای بافته شده در فرش، چه پودهای درونی و چه پودهای بیرونی، همگی دارای ریشه خاب هستند.

    این بافت از مهم ترین و معروف ترین بافت های زمینه فرش می باشد و به دلیل فشردگی ساختار فرش در جهت طولی (تاری)، برای بافت فرش های با کیفیت و تراکم بالا مناسب می باشد. در این نوع بافت، نخهای خاب مرده می توانند به یکی از دو صورت زیر در داخل ساختار فرش قرار گیرند:

    ۱- «نخ خاب مرده شناور» مطابق شکل (۴-۳۸ الف). در این حالت نخهای خاب مرده به صورت شناور در زیر لایه زمینه فرش زیر رها هستند تا در نقاط بعدی فرش مجددا وارد بافت شوند.

    ۲- «نخ خاب مرده درگیر» مطابق شکل (۴-۳۸ ب). در این حالت نخهای خاب مرده به صورت صاف بین نخهای پود تویی و بیرونی جای می گیرند. در چنین وضعیتی، حرکت نخهای خاب مرده درگیر شبیه به حرکت نخهای چله سفت باف فرش می باشد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-38- ساختار بافت تک پودی

    الف) خاب مرده شناور        ب) خاب مرده درگیر

     

    لازم به ذکر است که در بافتن فرش های تک پودی می توان از ترکیبی از خابهای مرده شناور و درگیر نیز استفاده کرد. با اندکی تغییرات در ساختار بافت تک پودی می توان بافت های جانبی را ایجاد کرد که هر یک ویژگی های خاصی نسبت به بافت تک پودی متداول دارند. بافت های تک پودی جانبی عبارتند از:

    الف – بافت تک پودی با «گره جفتی» (Double Knot):

    ساختار این نوع بافت، در شکل (۴-۳۹) آمده است. در واقع، در این بافت به جای یک نخ خاب، دو نخ خاب به دور یک نخ پود می پیچد. از این تکنیک (گره جفتی) می توان برای افزایش تراکم فرش تا دو برابر استفاده نمود که البته می تواند منجر به ایجاد «حلقه» نخ خاب در پشت فرش گردد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-39- ساختار بافت تک پودی با گره جفتی

     

    ب- بافت تک پودی با «خاب ترکیبی» (Mix Pile):

    یک نوع دیگر از بافت تک پودی است که ساختار آن در شکل (۴-۴۰) آمده است. از تکنیک خاب ترکیبی برای ترکیب دو رنگ در یک نقطه خاب می توان بهره برد که در مقایسه با استفاده از دورنگ در طرح فرش، نمای بهتری داشته، در عین حال باعث می شود تا پشت فرشهای رو و زیر رنگ یکسانی نداشته باشند.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-40- ساختار بافت تک پودی با خاب ترکیبی

     

    ج- بافت تک پودی با پود داخلی اضافی:

    یکی از نقاط ضعف بافتهای تک پودی، ضعیف و شل بودن ریشه خاب موجود روی پود تویی است. این ضعف به این دلیل به وجود می آید که آهار، آن چنان نفوذی به داخل برزنت فرش ندارد که بتواند ریشه های خاب تویی را نیز به پودها محکم کند.

    برای برطرف کردن این مشکل، از قراردادن یک پود اضافی در قسمت تویی فرش استفاده می کنند. ساختار این بافت درشکل (۴-۴۱) آمده است.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-41- ساختار بافت تک پودی با پود اضافی

     

    همان طوری که از این شکل نمایان است، ساختار اصلاح شده، ترکیبی از بافت های تک پودی و دو پودی است که در ادامه به آن پرداخته می شود. لازم به ذکر است که برای اجرای چنین بافتی روی ماشین بافندگی، طرح بافت زمینه خاصی نیز باید استفاده شود.

     

    ۲ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت دو پودی ( 1.2V or Two Shot Weave)

    شکل (۴-۴۲) ساختار بافت دو پودی را نشان میدهد. همان طوری که در این شکل نمایان است، در این نوع بافت به ازای هر دو پودی که داخل بافت فرش قرار می گیرد، یک ردیف نخ خاب به خاب فرش افزوده می شود.

    در واقع، تمامی نخهای پود دارای ریشه خاب نیستند، بلکه نخ های پود به صورت یک در میان دارای ریشه خاب می باشند (پودهای بیرونی دارای ریشه خاب و پودهای تویی فاقد ریشه خاب هستند).

     

    انواع بافت فرش

    4-42- ساختار بافت دوپودی با خاب

     

    با توجه به همین مطلب، نخهای پود فاقد ریشه، بین دو ردیف متوالی نخ خاب فرش فاصله ایجاد می کنند که همین امر سبب می شود تا تراکم خاب این نوع از فرشها نصف تراکم خاب فرش های تک پودی باشد. پس می توان گفت که این نوع بافت زمینه برای فرش های با تراکم پایین و متوسط مناسب می باشد.

    در این نوع بافت، خاب مرده می تواند به سه حالت قرار گیرد

    الف- نخ های خاب مرده به صورت مستقیم مابین دو ردیف نخهای پود تویی و بیرونی و به صورت درگیر قرار می گیرند (شکل ۴-۴۳). این نوع بافت دو پودی برای فرش های با تراکم خاب پایین استفاده میشود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-43- ساختار بافت دوپودی با خاب مرده درگیر

     

    ب- نخهای خاب مرده به صورت درگیر مابین نخهای پود تویی و بیرونی قرار گرفته لیکن به ازای هر چند پود، یکی از نخ های خاب مرده از روی یکی از پودهای تویی «پرش» می کند

    (شکل ۴-۴۴). این پرش باعث می شود تا نخ خاب مرده در آن نقطه، به برزنت فرش دوخته شود و از به هم پیچیدن نخ های خاب با تاب بالا به دور یکدیگر جلوگیری شود. این نوع بافت برای فرش های با تراکم خاب متوسط و پایین به کار می رود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-44- ساختار بافت دوپودی با پرش خاب مرده درگیر

     

    ج- در این حالت نخ های خاب مرده به صورت شناور و صاف در بالای نخ های پود تویی قرار می گیرند، لیکن به ازای هر چند نخ پود یکی از نخ های خاب به زیر پود تویی رفته و مجددا به موقعیت خود برمی گردد (شکل 4-45).

    این عمل برای جلوگیری از خارج شدن نخ های خاب شناور از لابه لای خاب فرش انجام می شود. این نوع بافت دوپودی برای تراکم های بالای خاب فرش و نیز تراکم بالای پودی آن مناسب می باشد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-45- ساختار بافت دوپودی با خاب مرده شناور

     

    شبیه به بافت تک پودی، در بافت های دوپودی نیز بافت های جانبی وجود دارد که عبارتند از:

     

    – بافت دو پودی با «گره جفتی کلاسیک» :

    ساختار این نوع بافت در شکل (۴-۴۶) آمده است. روش جفتی بافتن در این جا، شبیه به بافت های تک با گره جفتی است که باعث ایجاد «حلقه» در پشت فرش می شود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-46- ساختار بافت دوپودی با گره جفتی کلاسیک

     

    – بافت دو پودی با گره جفتی شبه تک پودی:

    نحوه قرار گیری نخهای خاب در این نوع بافت درشکل (۴-۴۷) آمده است. بافتن این نوع بافت نسبت به بافت دو پودی باگره جفتی کلاسیک آسان تر است. با استفاده از این بافت می توان فرش های دو پودی تراکم بالا تولید کرد ضمن این که مصرف نخ خاب (رنگ) نیز در این نوع بافت کمتر است.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-47- ساختار بافت دوپودی با گره جفتی شبه تک پودی

     

    – بافت دو پودی با خاب سه گانه (Triple Pile):

    شکل های (۴-۴۸) و (۴-۴۹) دو نوع بافت دو پودی را نشان میدهند که در ساختار هر یک از آنها همزمان سه نخ خاب در یک سیکل کامل بافت ایجاد شده است.

    در ساختار نشان داده شده در شکل (۴-۴۸)، از همان روش بافت گره جفتی کلاسیک استفاده شده است. با توجه به نحوه بافت نخهای خاب و ایجاد گره جفتی روی نخهای پود بیرونی، اغلب در پشت فرش بافته شده با این نوع بافت، حلقه مشاهده میشود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-48- ساختار بافت دوپودی با خاب سه گانه ایجاد شده به کمک تکنیک گره جفتی کلاسیک

     

    شکل (۴-۴۹) نوع دیگری از ساختار بافت دو پودی با خاب سه گانه را نشان میدهد که در اثر استفاده از گره جفتی روی نخهای پود تویی به وجود آمده، ساده تر از ساختار قبلی می باشد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-49- ساختار بافت دوپودی با خاب سه گانه

     

    در ایجاد چنین بافتی نخ کمتری مصرف شده، با آن می توان فرش های با تراکم بالا تولید کرد. به طور کلی بافتن هر نوع ترکیبی از بافت های معمولی، گره جفتی و خاب سه گانه با خاب مرده شناور و یا درگیر در ماشین های بافندگی امروزی امکان پذیر می باشد.

    در این جا ذکر این نکته ضروری است که شکل هر دو نوع ساختار بافت دو پودی باخاب سه گانه نشان میدهد که فشردگی نخ های خاب در راستای طولی فرش بسیار بالا می باشد.

    بنابراین، استفاده از این بافت در ماشین های بافندگی فرش، فشار بسیار بالایی به شفت اصلی ماشین، دفتین، شانه، تیغ برش و ….. وارد می کند که می تواند سبب صدمه دیدن ماشین گردد.

     

    – بافت دو پودی تراکم بالا

    با استفاده از بافت های زمینه متنوع و مختلف، ترکیب آنها با یکدیگر و همچنین با بهره گیری از دابی، می توان تراکم فرش های دوپودی را بالا برد.

    در این تکنیک از پود تویی کمتر استفاده می شود. شکل (۴-۵۰) یک نوع از این بافت ها را نشان می دهد که به دلیل ایجاد گره جفتی در پشت فرش حلقه مشاهده می شود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-50- ساختار بافت دوپودی با تراکم بالا (وجود حلقه در پشت فرش)

     

    شکل (۴-۵۱) نمونه ای دیگر از این نوع بافت های دو پودی تراکم بالا را نشان می دهد که هر نقطه از نقشه در پشت فرش دوبار تکرار می شود که این سبب پایین آمدن وضوح نقشه در روی فرش می شود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-51- ساختار بافت دوپودی با تراکم بالا (کاهش وضوح نقشه فرش)

     

    به طور کلی در این نوع بافت های دوپودی تراکم بالا، به دلیل حذف تعدادی از نخهای پود، باید میانگی مناسبی بین نوع بافت زمینه و نوع بافت خاب فرش وجود داشته باشد.

     

    ۳ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت سه پودی (Shot Weave-3)

    در این نوع بافت، به ازای هر سه پودی که داخل بافت فرش قرار می گیرد، یک ردیف نخ حاب به خاب فرش افزوده می شود. در واقع، یک پود دارای ریشه خاب است و دو پود بعدی فاقد ریشه خاب هستند.

    بافت سه پودی برای فرش های با کیفیت بالا استفاده می شوند و پشت فرش تمیزتر و ظریف تر است. این بافت با دارا بودن ساختمانی محکم و نقشهای طریف که در آن خاب مرده نامرئی است و فاقد هر گونه اختلاط یا جابه جایی در نقشه می باشد، بهترین نمونه مشابه فرش دستباف است. شکل (۴-۵۲) ساختار فرش سه پودی را نشان میدهد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-52- ساختار بافت سه پودی

     

    خاب مرده در فرش های سه پودی به یکی از حالتهای زیر قرار می گیرد:

    ١- خاب مرده می تواند به صورت درگیر در داخل ساختار بافت سه پودی قرار گیرد. در این صورت نخهای خاب مرده مابین نخهای پود تویی و بیرونی گیر می افتد. شکل (۴-۵۳) نمونه ای از این نوع بافت سه پودی را نشان میدهد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-53- ساختار بافت سه پودی با خاب مرده درگیر

     

    ۲- خاب مرده به صورت درگیر و با پرش از روی پود تویی، در داخل ساختار بافت سه پودی قرار می گیرد. پرش های نخ خاب مرده به منظور جلوگیری از به هم پیچیدن نخهای خاب با تاب بالا انجام میشود. شکل (۴-۵۴) نمونه ای از این نوع بافت را نشان میدهد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-54- ساختار بافت سه پودی با پرش خاب مرده درگیر از روی پود تویی

     

    ٣- خاب مرده به صورت شناور مابین نخهای خاب فرش سه پودی قرار می گیرد. شکل (55-4) نمونه ای از این نوع بافت ها را نشان میدهد که می توانند فرش های سه پودی با تراکم پودی بالا را ایجاد کنند.

    در بافت های سه پودی، همچون دسته بافت های دیگر (تک پودی و دو پودی)، بافت های جانبی وجود دارد که عبارتند از:

    الف – بافت سه پودی با گره جفتی نوع اول:

    شکل (۴-۵۶) ساختار فرش سه پودی با گره جفتی نوع اول را نشان میدهد. این ساختار بافت سه پودی می تواند در پشت فرش، حلقه ایجاد کند.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-56- ساختار بافت سه پودی با گره جفتی نوع اول

     

    ب – بافت سه پودی با گره جفتی نوع دوم:

    آن چنان که در شکل (۴-۵۷) مشاهده می شود، در این نوع از بافت سه پودی، نخ خاب با عبور از زیر پودهای میانی و تویی به صورت گره جفتی در می آید.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-57- ساختار بافت سه پودی با گره جفت نوع دوم

     

    بافت هایی که تاکنون به آنها پرداخته شد (تک پودی، دو پودی و سه پودی)، طرح بافت های متداول فرش ماشینی بوده، عمده فرش های تولیدی دارای چنین بافت هایی می باشند.

    بدیهی است با بهره گیری از خلاقیت و نوآوری می توان تغییرات زیادی در ساختار بافت های کلاسیک ایجاد نموده، طرح بافت های جدیدی ابداع کرد و یا از ترکیب ساختارها به بافت های جدید دست یافت. در ادامه، به تعدادی از بافت های غیر متداول و یا خاص پرداخته می شود.

     

    ۴ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت تخت (Flat)

    بافت تخت» نوعی بافت دو پودی است که طی آن تعدادی نخ رنگی مانند نخهای چله عمل کرده در اثر بافت با نخ های پود، بخشی از برزنت فرش را تشکیل میدهند.

    بنابراین در قسمت هایی از فرش که این نوع بافت وجود دارد، برزنت فرش به صورت پارچه ای رنگی از روی فرش نمایان است.

    این بافت عموما در ترکیب با خاب معمولی فرش، به منظور ایجاد طرح های متنوع و فانتزی به کار می رود و سبب به وجود آمدن فرش با سطح ناهموار یا به اصطلاح «برجسته میشود. به عبارت دیگر، ظاهر این فرش به صورت ترکیبی از برزنت طرح دار و خاب بریده می باشد .

    یکی دیگر از کاربردهای بافت تخت، نوشتن متن یا خلق شکل های خاص گرافیکی یا تبلیغاتی و یا حتی لوگوی شرکت تولید کننده در برزنت فرش می باشد به گونه ای که در پشت فرش به راحتی قابل رؤیت خواهد بود.

    شکل (۴-۶۰) نمونه ای از ساختار بافت تخت در ترکیب با خاب بریده را نشان میدهد. همان طوری که پیداست، برای بافتن چنین فرش هایی در دسته نخ رنگی لازم است: یک دسته نخ رنگی برای «گره ها یا ریشه های خاب» و دسته دیگر برای «بافت تخت»”.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-60- ساختار فرش ترکیبی خاب معمولی و بافت تخت

     

    ضخامت نخ مربوط به بافت تخت، باید بین سه تا پنج برابر ضخامت نخ خاب معمولی باشد تا بتواند فضاهای خالی بین تار و پود را کاملا بپوشاند، در غیر این صورت فضاهای خالی بین تار و پود نه تنها باعث نازیبایی ظاهری پشت فرش شده، بلکه باعث انتقال خاک و آلودگیهای زیر فرش به روی آن به هنگام استفاده توسط مصرف کننده خواهدشد.

    امروزه، استفاده از نخهای ضخیم «فریز» در این نوع بافت بسیار متداول می باشد. با توجه به استفاده از نخهای چندلای ضخیم و فضای زیادی که این نوع نخها در برزنت فرش اشغال می کنند، بافتن فرش های تراکم بالا با این نوع بافت، امکان پذیر نیست.

    لازم به ذکر است که، اگرچه در تولید فرش های ترکیبی بافت تخت وخاب بریده، استفاده از خاب جفتی امکان پذیر است، اما به دلیل فشردگی ذاتی ناشی از نخهای ضخیم در بافت تخت، به کار بردن تکنیک خاب سه گانه غیرممکن است.

    نکته مهم دیگر در خصوص بافت تخت آن است که استفاده از نخهای خاب مرده شناور در این بافت، امکان پذیر نیست چون نه تنها به راحتی قابل مشاهده خواهد بود، بلکه در معرض سایش شدید ناشی از راه رفتن روی فرش و در نتیجه پارگی بسیار سریع خواهد بود.

    البته، نخهای بافت تخت در نقاطی که به آنها نیازی نیست و بافت نمی روند، به صورت نخ خاب مرده درگیر در لابه لای نخهای پود قرار می گیرند و به واسطه نخهای خاب استتار می شوند به گونه ای که در روی فرش کاملا مخفی بوده و دیده نمی شوند.

     

    ۵ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت «سیسال»

    فرش بافته شده با استفاده از بافت سیسال، نوعی فرش بدون خاب می باشد. ساختار این بافت بسیار ساده بوده، به نظر می رسد سازندگان ماشین های بافندگی فرش با الگوبرداری از ساختار بافت گلیم» ایرانی، بافت سیسال را ایجاد و پیشنهاد داده اند.

    در این نوع بافت، نخ های رنگی که در بافت های دیگر برای ایجاد خاب فرش به کار می روند، با نخهای پودا ترکیب شده، برزنت بسیار ضخیم طرح داری را به وجود می آورند که به فرش بافت سیسال یا در ایران به گلیم ماشینی معروف است.

    شکل های (۴-۶۱) تا (۴-۶۳) سه نوع ساختار بافت را برای بافت سیسال نشان میدهند. در شکل (۴-۶۱)، پود زیری قابل مشاهده است.

     

    انواع بافت فرش

    4-61- ساختار بافت سیسال با پود زیری قابل مشاهده

     

    در شکل (۴-۶۲) پود زیری مخفی بوده از روی گلیم قابل رؤیت نیست. در شکل (۴-۶۳)، ساختار مشابه بافت قبلی است با این تفاوت که با اعمال تغییرات اندک در آن، برجستگی بهتری در حلقه های خاب مشاهده می شود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-62- ساختار بافت سیسال پود زیری مخفی

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-63- ساختار بافت سیسال با پود زیری مخفی و برجستگی بیشتر حلقه های خاب

     

    در بافت سیسال، نخهای خاب رنگی باید ضخامت زیادی بین سه تا پنج برابر نخهای خاب معمولی داشته باشند (دلایل ضخیم بودن این نخها، قبلا در قسمت مربوط به بافت تخت اشاره شده است.

    در این نوع بافت، به دلیل ضخامت بالای نخهای خاب رنگی، نمی توان فرش هایی با تراکم بالا بافت. ضمنا به همین دلیل، امکان بافت نقشه هایی با طرح های ظریف وجود ندارد.

    گلیم ماشینی با ساختار بافت بسیار ساده، تراکم پایین، سرعت بالای تولید، وزن در متر مربع کمتر و نیز استفاده از نخ های خاب ارزان قیمتی مانند نخ فیلامنت پلی پروپیلن، دارای قیمت بسیار پایین تری در مقایسه با فرش های خاب دار می باشد.

    گلیم در ابعاد و اندازه های مختلف، شکل های هندسی متفاوت (مستطیل، مربع، دایره، شش ضلعی و…) و یا به صورت رول در عرضهای مختلف بافته شده و به بازار عرضه می شود.

    از این رو، تنوع طرح، شکل هندسی، اندازه و به طور کلی نوآوری در تولید گلیم ماشینی نقشی اساسی در فروش آن ایفا می کند.

    نقشه ها و طرح هایی که در بافت گلیم استفاده می شود، اغلب مبتنی بر اشکال هندسی شکسته و نقوش گلیم های سنتی ایران می باشد. شکل (۴-۶۴)، تصاویری از چند نمونه گلیم ماشینی در طرح های مختلف را نشان میدهد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-64- نمونه ای از گلیم ماشینی

     

    4-3-4-6- بافت «شگی»

    فرش شگی یکی از فرش های مدرن از خانواده فرش های خاب بریده می باشد. سطح این فرش را نخهای خاب بسیار بلند تشکیل می دهد که طول آنها بین ۲۰ تا ۳۰ میلی متر است.

    به همین دلیل نخهای خاب فرش شگی نمی توانند به صورت کاملا عمود بر برزنت قرار بگیرند و به صورت درهم و برهم، سطحی پر از نخهای شل، رها و روی هم ریخته برای فرش ایجاد می کنند.

    این حالت قرار گیری نخ های خاب، سبب می شود تا سطح فرش شگی بسیار حجیم تر و نرم تر از فرش های معمولی باشد. شکل (۴-۶۵) تصویر چند نمونه فرش شگی را نشان میدهد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-65- نمونه ای از فرش شگی

     

    به دلیل روی هم ریختگی نخ های خاب، نقشه یا طرح در این نوع از فرشها دارای وضوح زیاد نیست و به همین دلیل تعدادرنگ نخهای خاب در فرش های شگی بسیار کم و محدود می باشد (۴ تا ۵ رنگ).

    طرح های فرش شگی عموما بسیار ساده و فانتزی است. فرش شگی معمولا به عنوان فرش تزئینی در اتاق خواب، اتاق کودک، گاه آشپزخانه و در مواردی برای تزئین فضای بین مبل ها در پذیرایی استفاده می شود.

    در تولید فرش های شگی عموما از نخ های خاب پلی پروپیلن فریز چندلا استفاده می شود که ظاهر آنها پیچ و تاب دار است. استفاده از انواع نخ های خاب فانتزی با جلوهها یا افکتهای جدید و مدرن مانند نخهای زری، نقره ای، چندرنگ، گره دار و … نیز در بافت فرش های شگی بسیار متداول می باشد.

    برای بافتن فرش شگی با ارتفاع خاب بین ۲۰ تا ۳۰ میلی متر (و حتی بیشتر)، از دستگاههای معمولی بافندگی فرش خاب بریده استفاده می شود که مجهز به وسیله ای مخصوص می گردد.

    ضمنا لانست بافت فرش های شگی دارای ارتفاعی بین ۵۰ تا ۶۰ میلی متر است. با استفاده از لانست های بلندتر و تنظیم دهنه کار ماشین، امکان بافت فرش شگی با ارتفاع خاب تا ۶۰ میلی متر نیز وجود دارد.

    برای بافت فرش های شگی، نیاز به ساختار بافت مخصوصی است که در شکل (۴-۶۷) به صورت شماتیک نشان داده شده است.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-67- ساختار بافت شگی با بفت خاب V و W

     

    ۷ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت خاب حلقه ( LoopPile )

    فرش های خاب حلقه»، دارای سطح و ظاهری کاملا متفاوت از فرش های متداول خاب بریده می باشند. سطح این فرش ها پوشیده از نخ های خابی است که به صورت حلقه در آمده اند. به طور کلی از بافت خاب حلقه کمتر از بافت های متداول خاب بریده در تولید فرش استفاده می شود.

    ساختار بافت فرش خاب حلقه در شکل (۴-۶۹) آمده است. همان طوری که از شکل نمایان است، برای تشکیل حلقه ها، از «سیمها» به عنوان «پودهای کمکی» یا «پودهای مجازی» استفاده می شود.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-69- ساختار بافت خاب حلقه و موقعیت لانست در بافت

     

    این دسته از پودها وظیفه نگه داشتن نخ خاب در ارتفاع معین و در نتیجه تشکیل حلقه ها را به عهده دارند. از طرفی لانست ها نیز باید سیمها (پودهای کمکی) را در همان ارتفاع نگه دارند.

    در واقع لانست ها و سیم ها نقش یک داربست شطرنجی را دارند که نخ های خاب بتوانند روی آنها تشکیل حلقه بدهند. پس از تشکیل و تثبیت حلقههای خاب، سیم های کار گذاشته شده از داخل ساختار بافت فرش بیرون کشیده میشوند.

    فرش های خاب حلقه روی نوع خاصی از ماشین های رویه به رویه چند راپیری که به ماشین های بافندگی سیمی» معروف هستند، بافته می شوند.این ماشین ها در مقایسه با ماشین های رویه به رویه معمولی تفاوت هایی دارند که لازم است تا تغییراتی در ساختار ماشین بافندگی به وجود آید.

    در این ماشین وسیله اضافه مخصوصی برای بیرون کشیدن سیمها (پود کمکی) بر روی ماشین نصب می شود. این وسیله می تواند برای بیرون کشیدن سیم از یک طرف ماشین تا ۳۰۰ نیوتن نیرو به آن وارد کند. راپیر بالا که برای کار گذاشتن سیمها (پود کمکی) به کار می رود، باید به خوبی راهنمایی شود.

    با توجه به این که ارتفاع خاب حلقه بین ۳ تا ۱۳ میلی متر قابل تغییر است، نیاز به استفاده از لانست هایی به ارتفاع ۲ تا ۱۲ میلی متر می باشد. در این ماشین ها تیغ برش خاب از کار می افتد، چون اساسأ برشی بر روی نخ های خاب سطح فرش انجام نمی شود و حلقه هایی که شکل گرفته اند، به همان صورت باقی می مانند.

    برای ایجاد تنوع در فرش های خاب حلقه، می توان روش های زیر را به کاربرد:

    ۱- استفاده از دو پود مجازی (سیم) یا بیشتر برای ایجاد حلقه های بزرگتر روی فرش

    ۲- طرح و نقش دار کردن یا گلیمی کردن بخشی از برزنت فرش با استفاده از نخ های خاب شناور به شکل بافت سیسال (در محل هایی از فرش که خاب حلقه وجود ندارد و برزنت فرش قابل رؤیت است. این روش منجر به برجسته شدن فرش خواهد شد. نمونه ای از ساختار چنین بافتی در شکل (۴-۷۱) آمده است.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-71- ساختار بافت خاب حلقه همراه با طرحدار کردن برزنت به کمک بافت سیسال

     

    ۳- طرح دار کردن قسمتی از برزنت فرش با استفاده از نخ های پود (درنقاطی از فرش که خاب حلقه وجود ندارد و برزنت فرش قابل مشاهده است. استفاده از این روش، همچون دو روش قبلی منجر به برجسته شدن فرش می شود.

     

    ۸ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت خاب بریده و حلقه ( Cut& Loop – Pile )

    با استفاده از ترکیب دو خانواده از بافت های فرش یعنی خاب بریده و خاب حلقه میتوان بافت خاب بریده – حلقه را به وجود آورد. بدیهی است که این نوع فرش ها، بر روی ماشین های بافندگی مجهز به تجهیزات بافت حلقه به ویژه سیمها (به عنوان پود کمکی یا مجازی)، لانست های ویژه، سیستم بیرون کشیدن پود کمکی (سیمها) و… می باشد.

    نکته قابل اهمیت در بافت این نوع فرشها آن است که از طرفی استفاده از سیم ها در تشکیل حلقه ها الزامی است و ازطرفی استفاده از تیغ برش برای برش نخهای خاب قسمتهای خاب بریده گریزناپذیر است.

    بنابر این مکانیزم کار ماشین و نحوه چیدمان قسمت های خاب بریده و خاب حلقه باید به گونه ای باشد که برخوردی بین تیغ برش و سیم ها به وجود نیاید. علاوه بر نکات ذکر شده، بافتن فرش های ترکیبی خاب بریده – حلقه دارای نکات فنی دیگری است که معمولا شرکت سازنده ماشین در اختیار بافندگان و تکنسین های فنی ماشین قرار میدهد.

    دو نوع ساختار بافت فرش های خاب بریده – حلقه در شکل های (۴-۷۳) و (۴-۷۴) آمده است. در شکل اول، ساختار بافت به گونه ای است که برزنت رو، یک طرف نخهای خابی را که قرار است بعد برش بخورند، نگه داشته است.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-73- نمونه ای از ساختار بافت خاب بریده- حلقه

     

    در شکل دوم (یعنی ۴-۷۴)، فرش رویی نه تنها وظیفه نگه داشتن نخ های خاب برای برش را برعهده دارد، بلکه بخشی از نخهای خاب مرده نیز به صورت درگیر در آن بافته می شود. نحوه قرار گیری لانست ها و سیم ها (پودهای مجازی در هر دو شکل به وضوح نمایان است.

     

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-74- یک نمونه از ساختار بافت خاب بریده-حلقه با خاب

     

    ۹ – ۴ – ۳ – ۴ – بافت پودنما (Weft Patterning)

    یکی از تکنیکهای بافت مدرن، استفاده از نخهای پود متنوع برای ایجاد طرح و نقش بر روی برزنت فرش می باشد. نخ جوت، متداول ترین پود برای بافتن زمینه یا برزنت فرش می باشد.می توان از نخهای پلی پروپیلن BCF «نخهای فانتزی» به ویژه «نخهای شنیل» به عنوان نخ پود «بافت پودنما» استفاده کرد.

    به کار گرفتن نخهای زری، نقرهای، پرزدار و… در بافتهای پودنما می تواند برای قسمت برزنت فرش، ظاهری مخملی و جذاب، و برای کل فرش بافته شده، ظاهری منحصر به فرد ایجاد کند.

    ترکیب بافتهای خاب بریده با بافت پودنما، جلوه های بسیار زیبایی از فرشهای تزئینی به وجود می آورد که علاقمندان به طرح های فانتزی، به ویژه طراحان و دکوراتورها به شدت از آن استقبال می کنند.

    شکل (۴-۷۶) ساختار بافت فرش پودنما را نشان میدهد. همان طوری که در این شکل نمایان است، برخی از پودها روی برزنت قرار گرفته اند که نشان میدهد پود رنگی در این نقاط، طرح انداخته و در روی فرش قابل مشاهده می باشد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-76- ساختار بافت پود نما

     

    بدیهی است که برای داشتن پودهای مختلف و متنوع در بافت فرش، نیاز به انتخاب نوع پود به هنگام پودگذاری در ماشین بافندگی است. از این رو، باید سیستمی موسوم به «انتخاب پود» بر روی ماشین بافندگی نصب شود.

    روش کار این سیستم به این گونه است که به هنگام پودگذاری، نخ پود رنگی مربوطه انتخاب و دقیقا در مسیر حرکت راپیر مربوطه قرار می گیرد. این عمل سبب می شود که راپیر پود رنگی یا فانتزی را داخل دهنه قرار داده و بافت پودنما شکل گیرد. بدیهی است در زمانی که نیاز به نخ جوت باشد، نخ جوت توسط سیستم انتخاب شده در مسیر حرکت راپیر قرار خواهد گرفت.

     

    ۱۰ – ۴ – ۳ – ۴ – سایر بافتها

    با توجه به مزایا و معایب هر یک از بافت هایی که قبلا توضیح داده شد، و نیز نوآوری هایی که جهت اصلاح ساختار انواع بافت ها انجام شده است، تعدادی بافت جدید به وجود آمده است که در ادامه به سه نمونه از آنها اشاره می شود:

    الف – بافت V ۲ / ۲ با زمینه ۴/ ۴

    ساختار چنین بافتی در شکل (۴-۷۸) نشان داده شده است. برای بافتن این ساختار، نیاز به ماشین سه راپیری با ژاکارد چهار حالته میباشد.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-78- ساختار بافت V ۲ / ۲ با زمینه ۴/ ۴

     

    این بافت دارای مزیت هایی است که عبارتند از تراکم خاب بالا، پشت فرش تمیز، تراکم پودی بالا و استحکام ریشه فوق العاده به دلیل آن که هر ریشه خاب توسط دو نخ پود محکم شده است).

    ب- بافتv 2 / 2 با زمینه ۶/ ۶

    شکل (۴-۷۹) ساختار این بافت را نشان میدهد. اجرای این بافت تنها بر روی ماشین های سه راپیری امکان پذیر است. نخ های خاب مرده به صورت درگیر در داخل بافت بین پودها جای می گیرند.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-79- ساختار بافتv  2 / 2 با زمینه ۶/ ۶

     

    این بافت در مقایسه با بافت قبلی دارای پشت فرش کثیف تر، وزن فرش سنگین تر و مصرف نخ خاب بالاتر می باشد.

    ج- بافت V ۲/ ۲+3/ 2

    ساختار این بافت در شکل (۴-۸۰) نشان داده شده است. این بافت، ترکیبی از دو بافت قبلی است لیکن نسبت به بافت ۲ / ۳۷ با زمینه ۶۱۶ تراکم خاب بالاتری دارد و زیردست آن نیز بهتر است. این بافت نیز تنها روی ماشین های سه راپیر قابل بافتن است.

     

    انواع بافت فرش

    شکل 4-80- ساختار V ۲/ ۲+3/ 2

     

     

    مراحل تولید فرش ماشینی ( فصل 4 ، بخش 6 ) – ژاکارد و مکانیزم تشکیل خاب

     

    مراحل تولید فرش ماشینی ( فصل 4 ، بخش 8 ) – شرایط سالن بافندگی

     

    میانگین امتیازات ۵ از ۵
    از مجموع ۱ رای